BİGTAY BAKACAK’LAR ARASINDA! Dünyada Türkiye dışında hiçbir ülke tarafından hatta Türk Devletleri tarafından bile tanınmayan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti(KKTC) nin kurtuluşu ve Cumhuriyetin ilan günüdür 15 Kasım. 1992 yılında imzalanan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı COP31 Antalya'da gerçekleşiyor. Birleşmiş Milletler iklim değişikliği taraflar konferanslarının amacı küresel sıcaklık artışını 1.5°C ile sınırlandırmak, sera gazı emisyonlarını azaltmak, iklim finansmanı sağlamak ve sıfır atık / döngüsel ekonomi gibi sürdürülebilirlik hamlelerini desteklemektir. İklim değişikliği yürüyüş rotalarını, güvenliğini ve ekosistemleri dönüştürürken; doğa yürüyüşleri de hem karbon ayak izi yaratarak bu sürece etki edebilir, hem de doğa bilinci oluşturarak iklim mücadelesine katkı sağlayabilir. COP31 toplantıları Antalya’da devam ederken farklı yaş gruplarından, farklı mesleklerden, farklı yeteneklerden ülkenin farklı yerlerinden aynı amaçla bir araya gelmiş BİGTAY Türkbakacak ve Çerkesbakacak doğasında ilkim değişikliğinin doğaya etkisini yaşayarak hissetmek üzere Belediye otobüs durağında toplandık 15 Kasım 2026 tarihinde. Hava kapalı. Hafif yağışlar geçmiş olacak ki yerler ıslak, güneşin doğuş saati, kerahat vakti. Aracımıza binerek Kaldrımbaşı kavşağından geçerek Akyaprak köyünü geride bıraktık. İskender’den sonra Kahvetepe meşesine selam verdik. Bakacak yönüne ilerledik. Anzavur tepesini solumuzda bırakarak Türkbakacak yoluna girdik. Birbuçuk kilometre sonra Türkbakacak kahvehanesine ulaştık. Aracımızdan indik. Muhtar karşıladı bizi kahvehanenin kapısında. Soba yanıyor içerde. Kimimiz sobanın başını tercih etti kimimiz dışarıdaki yarı açık alanı. Biraz sohbet ettik muhtarla. 1542 yılında Yörük aileler tarafından kurulmuş köy, çevresindeki ovaya ve geçiş güzergahlarına hakim bir noktada olduğu için tarihsel süreçte gözetleme ve bakış açısı anlamında "Bakacak" denmiş kaynaklara göre. 1902 yılı kayıtlarında adı Bakacak iken 1874 yılında Kafkasya ve Balkanlar'dan gelen göçmenlerin hemen yakında ilk adı İpkaiye olarak kurulan köyün zamanla "Bakacak" adını alması ile karışıklığı önlemek için 1928’lerde Türkbakacak 1968 kayıtlarında Eskibakacak veya Manav bakacak olarak bilinmiş ve bugün resmi olarak Türkbakacak olmuş. 1962 yılı basımı haritalarda Bakacak, sonraki haritalarda Eski Bakacak olarak kayıtlı. 1980’lerde 230 olan nüfusu bugün 98’miş. Biga ilçe merkezine 17 km. Köyün meşhur toprak fırınlarını merak ettim hala kullanılıyor mu diye. Evet dedi muhtar bir tane görebilir miyim dedim. Aldı beni evinin bahçesine götürdü. Bahçe içinde bir köpek beni görünce bütün gücü ile havlamaya başladı. Bağlı olduğundan zincirin uzunluğu kadar gelebildi. Geçtik bahçeye. Etrafı öteberi dolu toprak fırının. Ağzı bir saçla kapalı. Türkbakacak köyündeki toprak fırınlar. 1542 yılından beri süregelen Yörük yerleşim kültürünün ve imece dayanışmasının en önemli sembolleri arasında imiş. Fırının iç katmanı ısıyı emip tutan killi topraktan (kerpiç harcı) veya ateş tuğlasından yapılır. Dış katmana ise ısı kaybını önlemek için bol samanla karıştırılmış toprak sıva uygulanır. Geleneksel köy fırınlarının taban yalıtımında taban taşlarının hemen altına kalın bir katman halinde kaya tuzu ve kırılmış cam parçaları serilir. Bu katman ısıyı yukarı yansıtarak tabanın çabuk soğumasını engeller kubbenin iç yüksekliği genellikle taban çapının yaklaşık yarısı kadar tasarlanır. Bu oran, ateşten yükselen sıcak havanın kubbe tavanında dönerek tabana geri yansımasını (konveksiyon ve radyasyon dengesini) optimize eder. Fırın ağzının yüksekliği, kubbe iç yüksekliğinin yaklaşık yüzde 60'ı kadar bırakılır. Bu ölçü, dumanın dışarı rahatça çıkmasını sağlarken içerideki sıcak havanın dışarı kaçmasını sınırlar diyor kaynaklar. Bu kısımları görmemi zor tabi fırının dışından bakarak. Ama fırınları hala kullanıyormuş Türkbakacaklılar. Fırının yanından ayrılıyoruz. Köyün içinde küçük bir gezinti yapıyoruz Rafo Baba ile. Kafes telle çevrili bir bahçe içinde yeşil boyası dökülmüş çift kapılı dört pencereli terkedilmiş görünümünde bir ev görüyoruz. Bahçesinde bir bademle birlikte ağaçlar. Biriket duvarlar, küçük pencereli bahçeli evler. Duvar diplerine yapılmış ancak suları akmayan çeşmeler. Ateş tuğlasından veya delikli tuğla duvarlı evler sıralı sokaklarda. Yöre taşından duvarlar da eksik değil. İki katlı kesme taş köşeli, alt kat taş duvar üst kat pişmiş tuğlalı ev zamanın en iyisiymiş gibi duruyor. Çatının üstünden iki uzun baca yükseliyor. Alt katın yan duvarından çıkan teneke bir baca. Kapının üstünde perforje demirli balkon çıkıntısı. Yan duvarda çanak anten. Biriket bahçe duvarı, demir kapı. Evde hali vakti yerinde biri yaşamış izlenimi veriyor. İlerliyoruz sokakta. Taş duvarların dibinde incir fidanları. Galiba birinin ocağına dikilmiş gibi. Geniş avlu kapılı, küçük pencereli yapılar sıralı sokaklarda. Sokaklar parke taş döşeli. Küçük pencereler demir parmaklıklı. Taş duvarlar yörenin taşından belli. Kumtaşı. Bazı evlerin bahçesinde yükselen piramidal servi gözlerden kaçmıyor. Köyün içinde bir çeşme görüyorum. L şeklinde uzun yalaklı, suyu da gür akıyor. Çok eski bir çeşme imiş. Sonradan aslından baya değiştirdiklerini söylüyor Muhtar. Keşke aslına uygun restore edilseydi diyoruz kendi kendimize. Türkbakacak Köyü İçme suyu 2008 yazılı mermer kitabede. Restorasyonu yaptıranların adı yazılı hemen yanında. Çeşme başında duran silindir şeklindeki mermer gözden kaçmıyor. Galiba oturmak için. Diğer çeşmelerde de görüyoruz aynı yapıyı. Caminin yanındaki elektrik direğindeki leylek yuvası boş. Göçüp gitmişler bu mevsimde. Terkedilmiş evlerin bahçelerindeki fereklerde üzümler asılı kalmış, yiyen olmamış sanki.Bazı yapıların çatıları çökmüş, otla kaplanmış kapı önleri. Öksüz kalmış yaşayanların terketmesi ile herhangi bir nedenle. Yaşayan evlerin bahçelerinde ya da önlerinde kışlık odunlar saklanmış bir şekilde. Uzunca geniş avlu kapısının göründüğü duvarın dibinde yılların yorgunluğunu üzerinde taşıyan kırmızı bir fiat traktör, duvarı arkasında kalınca dışbudak ağacı. Asfalt yolun kenarındaki yeşil otlrla kaplı alanda yaşlı bir dut ağacı. Geniş yeşil tarlaların bitiminde yaşlı duvarları olan yapılar. Biz köyün içindeki kısa tutumuzu bitirip kahvehaneye dönüyoruz. Türkbakacak Köyünün doğal suyundan yapılmış çaylarımızla yanımızda getirdiğimiz kahvaltılıkları yiyip yürüyüşe hazırlanıyoruz. Muhtarın misafirperverliğine teşekkür edip yürüyüşe başlıyoruz. Köyün Kuzeybatısındaki ormanlık alana ulaşmak için caminin arkasındaki yola dalıyoruz. Biraz sonra kalın çaplı, yıllanmışlığın izlerini taşıyan gövdesi ile ikiye ayrılan sokağın ortasında yükselen yalancı akasya hakkında kısa bir bilgi verdikten sonra yola soldan devam ediyoruz. Bakacak derede az su var. Dereden sonra devam eden yol bir gün önce yağan yağışların etkisi ile çamurlu. Çamurlu yoldan çıkarak etraftaki sürülmemiş tarlalara dalıyoruz. Bulabildiğimiz otlarla kaplı alanları takip ediyoruz. Meşelik alana giriyoruz. Sola doğru giden yoldan yani makine geçirilmiş. Hemen altından tarlalara giden yol otlarla kaplı. Ağaçların sonbaharın etkisi ile sararıp dökülmüş yapraklarla muhteşem bir örtü oluşturmuş. Islaklığın ağırlığı üzerinde. Hafİ hafif tırmanarak ağaçların arasında ilerliyoruz. Ağaçların üzerinde yarı sararmış veya tamamen yeşil yapraklar duruyor. Macar meşesinden başka meşe yok gibi sanki. Ağaç tabakasının altında akçakesme, ağaç fundası, katran ardıcı vb.’den oluşan çalı tabakası. Seyrek karışmış kocayemişlerin meyveleri adeta beni yiyin der gibi yürüdüğümüz yola sarkıyor. Kırmızı meyveleri ve beyaz çiçekleri bir arada. Arada bir mola veriyoruz meşelerin arasında. Akçakesmenin dalında topraktan (çamurdan) oluşan kahverengi, damla veya küçük kavanoz (çömlek) biçiminde bir yapı gördük. Araştırdım. Çömlekçi Arısı (Çamur Arısı) yuvası olduğunu öğreniyorum. “Arı, yuvanın içine genellikle kısmi olarak felç ettiği tırtıl veya örümcekleri yerleştirir, ardından tek bir yumurta bırakarak yuvanın ağzını çamurla kapatır. Yumurtadan çıkan larva, içerideki canlı avlarla beslenerek büyür” diyorlar. Çömlekçi arısının yuvasını geride bırakarak genç meşe ormanlarının arasından uzanan yollardan yürüyüşümüzü sürdürdük. Molalarda ormanla ilgili bilgilendirmelerimiz devam etti. Çizdiğimiz rotalardan zaman zaman ayrılarak daha kolay ilerleyebileceğimiz yolları seçtik. Nar tepe civarında bazı yerlerde ağaçların yapraklarının azaldığı çoğunluğun yerlerde düşerek halı gibi toprak yüzeyini örttüğüne şahit olduk. Sessizlik molası vererek ormanın sesine kulak verdik. Temiz hava bol oksijen yüzlerimizin gülmesine neden oldu. Yol boyunca çok az saçlı meşeye rastladık. Neden nar tepe dendiğine bir anlam veremedik doğal olarak. Nar tepenin kuzey tarafına ulaştığımızda yeni bir yol yapıldığını gördük. Ancak yol rotamıza yakın olmasına rağmen google eart görüntüsünde henüz yoktu. Bir süre ilerledik. Ara aragruplar halinde meşenin azaldığı akçakesmelerin çoğaldığı alanlar çıktı karşımıza. Grubun en küçük üyesi barışın ayağının burkulması üzdü bizi. Babası ve arkadaşlarımız tarafından ilk müdehale yapıldı, ancak bu şekilde uzun süre yürümekte zorlandı. Bu durumun ayakkabının ayak bileğini kavramadığından olabileceği sonucuna vardık hep birlikte. Hep birlikte yardımcı olarak rotayı yeniden hesapladık. En kısa nereden Gürçeşme asfaltına çıkabileceğimizi kestirmeye çalışarak yeni tesis edilmiş orman yolunu takip ettik. Bir zamanlar taş ocağı olarak kullanılmış alana bağlanmış yoldan ilerleyerek asfalta çıktık. Bizi Bakacak Köyünde bekleyen aracımızı arayarak bize yaklaşmasını rica ettik. Ayağı burkulan arkadaşımızı araca bindirerek gönderdik. Biz de arkasından yürüyerek devam ettik. Yol kenarında tarlalara dökülmüş hayvan gübrelerinin üzerindeki mantarlar gözümüzden kaçmadı. Vatandaşlardan biri el arabasını sürükleyerek tarlasına gidiyordu.500 metre kadar asfaltta yürüdükten sonra sola dereye saptık. Üzerinde Gürçeşme köyünün üstünde Bakacak Barajı yapılan kocaçayda su var. Taşların üstünden zıplayarak karşıya geçtik. Köyün içine girdiğimizde bir evin bahçesinde asırlık ceviz ağacı yıllara meydan okurcasına karşımızda duruyordu. Köy içindeki sokaklardan ilerledik. Yol kenarlarında yalancı akasyaların derenin alüvyon topraklarında gökyüzüne ulaşmak için alabildiğine uzadığına şahit olduk. Yol kenarında duran mavi ford traktör geçmişi hatırlatıyor. Meydana yaklaşırken katalpa ağaçlarının uzun baklaları ağaçlardan sarkıyordu. Kahvehaneye geldiğimizde tanıdıklarımız selamladı bizi. Muhtar ayak üstü birşeyler sordu. Bakacak Köyü 1874 (Rumi 1290) yılında Kafkasya’daki Kuban Nehri Havzası'ndan göç etmek zorunda kalan 70 hane Çerkes (Adige) aile tarafından kurulduğunu, "artık burada kalıcıyız, tutunduk" anlamını taşıyan İpkaiye adını verdiklerim öğreniyoruz. 93 harbi sonrası Bulgaristan’dan gelen muhacirler de buraya yerleştirilmiş. Köyün ismi 1902 de Çerkes Bakacak, 1928’de İpkaiye, 1961 yılında 1,5 km yakında Bakacak adında bir köy olmasına rağmen Bakacak olarak değiştirmişler. Çünkü İpkaiye yasaklı isimler arasına girmiş. Diğer Bakacakla karıştırmak için Çerkez Bakacak olarak anılmış. 1962 yılı haritalarda İpkaiye (Çerkez Bakacağı). Yeni haritalarda Bakacak olarak kayıtlı. Bakacaklı arkadaşımız "Haç'eş" adı verilen misafir odalarının artık kullanılmadığını anlatıyor. Kocaçay üzerinde 1973 yılında yapıldığı ayağındaki tarihten anlaşılan mavi beyaz boyanmış köprüden karşıya geçiyoruz. Köyün camisi minare kaidesindeki Arapça kitabeye göre 1900 (Hicri 1318) yılında inşa edilmiş tarihi bir ibadethanedir. Osmanlı Padişahı Sultan II. Abdülhamid'in de zamanında bu camide namaz kıldığı rivayet ediliyor. 126 yaşındaki cami restore edilmiş. El işçiliği ahşap sanatı, taş mimarisi dikkat çekici. Muhtar’dan Abdülhamid tarafından bırakılan seccadenin kendisine zimmetlendiğini öğreniyorum. Bazı arkadaşlarımızla camiye giriyoruz. Gerçekten dışı gibi içi de muhteşem. Bir leyland traktör uzun zamandır önünde beklediği ev bile çökmüş. Yanındaki bileme taşı yılların yorgunluğundan zorla dönüyor. Caminin yanında birkaç kişi görüyoruz. Ayaküstü sohbetliyoruz. Eskiden dere kenarında kavak ağaçları vardı. Zamanın muhtarı kavak ağaçlarını kestiğinde yerine ceviz dikiyor. Her yıl ihale ile satılan cevizler köye iyi bir gelir olmuş. Muhtarı iyilikle yadederek oradan ayrılıyoruz. Bakacak Köyü Kocaçay Kenarında kurulmuş bir köy. 1920lerde Bucak (Nahiye) olmuş. 1990 lı yıllarda nahiye kaldırılmış. Geçmişte Jandarma Karakolu da vardı. Tarih, kültür, doğa güzelliği ile kendini gösteren Bakacak köylerindeki yürüyüşümüzü tamamlayarak aracımıza bindik. Biga'ya yollandık.